مطالب

چالش های ساخت و ساز بعد از صدور پروانه

 قبل از شروع رعایت اصول و استانداردهای ایمنی از مهم‌ترین جوانب کار در محیط ساختمان‌سازی است که هر دو طرف کارگر و کارفرما ملزم به رعایت کردن این استانداردها هستند.

اجرای کارهای ساختمانی شامل مراحل متعددی است که ضمن آن افراد با ماشین آلات، ابزار و مصالح گوناگون سر و کار دارند. این ویژگیها امکان وقوع حوادث را برای نیروی انسانی افزایش می دهد. محافظت از نیروی انسانی در قبال حوادث ناشی از کار، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. از این رو باید ابزار و ماشین آلات به طور مستمر، مورد بازرسی کامل قرار گرفته و از سالم بودن آنها اطمینان حاصل شود، در بکارگیری ماشینها نیز باید از افراد با تجربه استفاده شود. برای تأمین ایمنی کارگاههای ساختمانی، باید همه کارها با برنامه ریزی و رعایت اصول فنی انجام گرفته و تدابیر لازم برای مقابله با خطرات ناشی از کار فراهم شود. در تجهیز کارگاه باید تمامی عوامل، وسایل و نیروی انسانی مورد نیاز برای حفاظت افراد، محل کارگاه، تجهیزات و ماشین آلات در مقابل عوامل اقلیمی، حریق، جانوران و غیره فراهم شده باشد. در این راستا باید تسهیلات مورد نیاز برای سکونت، تهیه مواد غذایی، آب آشامیدنی سالم، وسایل بهداشتی و سایر سرویسهای لازم فراهم شود. برنامه ریزی کارگاهی باید طوری باشد که هنگام کار یا تخلیه مصالح، مزاحمتی برای همسایگان و سایرین ایجاد نشود. از انجام کارهای پر سر و صدا در شب خودداری شود. در صورتی که لازم است کاری در شب انجام شود، باید قبلاً اجازه شهرداری و مقامات مسئول کسب شود. (مبحث 12ام مقررات ملی ساختمان)

آماده سازی زمین

1- تخریب و تسطیح

قبل از پیاده کردن نقشه باید عملیات تسطیح و پاک سازی محل ساختمان را انجام دهیم. این عملیات شامل تخریب بناهای موجود و غیر قابل استفاده، ریشه کنی بوته ها و درختان تمیز کردن نخاله ها و سنگ و کلوخ است. تخریب ساختمانها کاری تخصصی است و باید توسط افرادی که در این کار مهارت دارند انجام شود. ریشه برای پاکسازی خاک ممکن است حدود ۳۰ سانتیمتر از خاک سطحی شامل گیاهان زنده و نباتات باشد در نتیجه خاک سطحی سست شده و به آسانی فشرده می شود که این خاک برای ساختمان سازی مناسب نیست. پس این خاک باید با ماشین آلات خاک برداری یا با وسایل دستی ساده مانند بیل و فرغون برداشته و به محل مناسبی حمل شود. در ضمن چنانچه سطح زمین ناصاف باشد باید با گریدر و یا با وسایل دستی تسطیح و خاکهای اضافی به محل دیگری برده شود.

2- گودبرداری

گودبرداری به هرگونه حفاری و خاکبرداری در تراز پایین تر از سطح طبیعی زمین یا در تراز پایین تر از زیر پی ساختمان مجاور اطلاق می شود که یکی از مهمترین و حتی حساس ترین کارهای احداث یک ساختمان یا سازه بوده که عدم توجه و دقت کافی در آن ميتواند فاجعه بار باشد. گودبرداری اغلب به وسیله لودر و یا بیل مکانیکی و وسایلی از این دست صورت می پذیرد. جنس خاک، عمق گودبرداری، وجود یا عدم وجود آب های زیرزمینی از عواملی می باشد که باید با توجه به آنها از سپر پشت بند و حایل های نگهدارنده استفاده شود. اصولا مراحل گودبرداری و پی کنی تا رسیدن به بستر مناسب را ادامه می دهند. در صورتیکه بخشی از زمین محل پروژه سنگی یا خاکی باشد لازم است برای ایجاد بستری مناسب زمین را یکدست نمایند.

 * گودبرداری در زمین های محدود

منظور از زمین های محدود محوطه هایی بوده که در مجاورت با دیگر ساختمان ها قرار دارد. طبیعی است گودبرداری این گونه زمین ها از حساسیت خاصی برخوردار باشد. حساسیت اجرای آن به گونه می باشد که باید دقت کنید آسیبی به سازه های مجاور وارد نکند. به منظور جلوگیری از ریزش دیواره های گود    می توانید از سازه نگهبان موقت استفاده کنید.

پی گذاری ساختمان

عملیاتی است که برای استحکام بنیه‌ی ساختمان انجام می‌گیرد. پی‌ها قسمت‌هایی از ساختمان هستند که نیروهای وارده به ساختمان را به زمین منتقل می‌کنند و از این طریق از شدت ارتعاشات کاسته و سبب استحکام ساختمان می‌شوند.

در عملیات پی ریزی، بتن اصلی به طور مستقیم با خاک تماس پیدا نمی کند. بلکه ابتدا یک لایه کم سیمان که اصطلاحا "سیمان مگر" نام دارد، قرار داده شده و سپس پی ها بر روی آن قرار داده می شوند. این کار سبب می شود احتمال خوردگی پی ها و فرسایش آن ها به حداقل ممکن برسد. در این مرحله همچنین نقشه ساختمان که در آن محل پی ها و سایر موارد بر روی کاغذ مشخص شده، بر روی زمین اجرایی می گردد.

آرماتوربندی:

آرماتوربندی یکی از مهم‌ترین مراحل ساخت ساختمان است و از حساسیت ویژه ای برخوردار است بطوریکه اگر به درستی انجام نشود، استحکام ساختمان را مورد تهدید قرار می‌دهد. به همین دلیل در آرماتوربندی درصد خطا باید تا حد امکان پایین باشد در غیر اینصورت تهدیدی برای ایمنی ساختمان محسوب خواهد شد.

عملیات آرماتوربندی به عنوان یکی از مراحل ساخت ساختمان دقیقاً به همین منظور انجام می‌گیرد تا مقاومت کششی بتن افزایش یابد. در آرماتوربندی میلگردها به وسیله‌ی جوش یا بست فلزی کنار هم قرار داده شده و باعث می‌شوند تا استحکام کششی بتن افزایش یابد. در حقیقت تمام نیروهای کششی وارده به ساختمان به میلگردها وارد می‌شوند. برای ساختمان بتنی کوچک از آرماتورهایی با قطر ۱۲ میلی‌متر یا کمتر استفاده می‌شود؛ اما برای ساختمان بتنی بزرگ از میلگردهایی با قطر ۱۳، ۱۶ و ۲۰ میلی‌متر استفاده می‌شود.

قالب گیری و بتن ریزی

قالب‌بندی یکی دیگر از مراحل ساخت ساختمان است که در ساختمان بتنی اجرا شده و در آن از قطعه‌های چوبی یا فلزی برای شکل دادن به بتن استفاده می‌کنند. در مرحله‌ی بتن‌ریزی بتن تا قبل از سفت شدن به حالت نرم بوده و احتمال فروپاشیدگی آن وجود دارد؛ به همین خاطر وجود قالب‌ها سبب می‌شود تا بتن شکل خود را تا زمان سفت شدن حفظ کرده و با حفظ انسجام از مقاومت بالایی برخوردار باشد.
در این مرحله قالب‌ها باید با دقت نصب شده و محکم گردند؛ در غیر این صورت ممکن است حین کار در اثر فشارهای وارده باز شده و عملیات بتن‌ریزی را خراب کنند. در ایران استفاده از قالب‌های چوبی برای بتن‌ریزی ساختمان بتنی بیشتر رایج است؛ از آنجایی که تخته‌های قالب در زمان قالب‌گیری ممکن است به بتن خیس بچسبند، سطح آن‌ها را با روغن‌های مخصوص چرب می‌کنند تا از این اتفاق جلوگیری بعمل آید. همچنین چرب کردن سطح تخته‌ها سبب می‌شود تا رطوبت بتن به چوب سرایت نکرده و بتن به طور اصولی محکم شود.

قالب‌گیری نیز در بین مراحل ساخت ساختمان به سهم خود از حساسیت ویژه‌ای برخوردار است؛ برای مثال در هنگام روغن ‌کاری قالب‌ها باید دقت شود که روغن به آرماتورها سرایت نکند؛ در غیر این صورت بتن و میلگردها به هم نخواهند چسبید و استحکام ساختمان به خطر خواهد افتاد. قالب‌بندی برای قسمت‌های مختلف ساختمان به روش‌های معین انجام می‌شود؛ این قسمت‌ها عبارتند از: ستون‌ها، پی‌ها، تیرهای اصلی و سقف و برای تمام آن‌ها باید عملیات قالب‌بندی صورت گیرد.

پس از قالب‌بندی، بتن‌ریزی یکی دیگر از مراحل اجرای سازه است. در بتن‌ریزی دقت کافی باید صورت گیرد تا این کار به نحو احسنت انجام شود. پس از بتن‌ریزی وقتی بتن‌ها شکل گرفتند قالب‌ها جدا می‌شوند و برای اجرای اسکلت آماده می‌شوند.

سازه و اسکلت

جهت ساخت اسکلت معمولا از انواع اسکلت فلزی یا بتنی استفاده می‌شود که هر دو روش قابل اطمینان هستند ولی چون اسکلت فلزی کمی هزینه بیشتری دارد بنابراین کارفرمایان به اجرای اسکلت بتنی تمایل بیشتری دارند.

سازه بتنی: در سازه بتنی در فونداسیون از میلگرد های انتظار برای اجرای ستون استفاده می شود که بعد از ریختن بتن فونداسیون این میلگرد ها ستون طبقات را مشخص می کنند. در سازه بتنی به دلیل ماهیت بتن به سرعت ساخت و ساز بسیار پایین تر از سازه فلزی است به این دلیل که بعد از بتن ریزی تیر و ستون و سقف یک طبقه باید مدت زمانی چند روزه را منتظر بمانیم تا بتن به مقاومت کافی و مناسب خود برسد تا بتوان طبقات بعدی را اجرا کرد. اسکلت بتنی به دلیل هزینه کمتر و خطای کمتر در اجرا طرفداران بیشتری نسبت به سازه فلزی دارد. مقاومت این سازه در برابر آتش سوزی نسبت به سازه فلزی بسیار بالاتر است. بطور کلی کاربرد و نوع فعالیتی که ساختمان قرار است داشته باشد، تعیین کننده جنس مصالح سازه خواهد بود.

سازه فلزی: در اسکلت های فلزی از صفحه ستون و پلیت هایی بر روی فونداسیون استفاده می شود که ستون ها بر روی این پلیت ها قرار می گیرند. این صفحات ستون باید کاملا صاف و تراز باشند و در هنگام بتن ریزی فونداسیون تراز بودن آنها بایدبه طور مداوم چک شود. ستون های هر طبقه از قبل در کارگاه آماده شده اند و توسط جرثقیل بر روی فونداسیون و بر روی هم قرار میگیرند. حال با توجه به پیشنهادات مهندس سازه جوشکاری و یا پیچ  و مهره در اتصالات استفاده می شود. در اسکلت فلزی باید به خاطر داشته باشیم که برای بحث زلزله باید از بادبند های مناسب در قاب های ترجیحا متقارن استفاده کنیم .اسکلت فلزی نسبت به بتنی مزایای قابل توجهی دارد که از جمله آن ها میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:

  • کاهش وزن ساختمان
  • افزایش خاصیت ارتجاعی ساختمان
  • رفع نواقص پیش آمده احتمالی بدون آنکه مصالح از بین بروند
  • افزایش روند پیشرفت ساخت و ساز

اجرای سقف:

اجرای سقف یکی از حساس ترین عملیات های ساختمانی است و باید به دقت و وسواس کامل انجام پذیرد. نوع سقف با توجه به ساختمان، سازه، تعداد طبقات و بسیاری موارد دیگر توسط مهندسین سازه انتخاب می شود که از پرکاربرد ترین سقف های کشور میتوان از سقف های تیرچه بلوک، عرشه فولادی، کامپوزیت، کوبیاکس و ... نام برد.

دیوار چینی:

در آخرین مرحله از فاز دوم ساخت یک ساختمان عملیات چیدن دیوارهای بیرونی و داخلی شروع میشود . در سازه های فلزی و بتنی عملیات دیوارچینی آنچنان نیازمند دقت و مهارت بالا ندارد و به راحتی میتوان از سفال ، آجر ، بلوک های سیمانی و یا دیوار های پیش ساخته استفاده کرد . البته در دیوارهای بیرونی نباید از وال پست ها غافل شد که علاوه بر بالا بردن مقاومت دیوار در زمان زلزله از شوت شدن دیوار به بیرون جلوگیری میکند و بسیار ضروری است .

اجرای تاسیسات:

پس از دیوارچینی نوبت به اجرای تاسیسات مانند لوله‌کشی‌های گاز، آب و برق‌کشی اقدام می‌شود و در صورت لزوم لوله آتشنشانی هم تعبیه می‌شود.

نازکاری داخل ساختمان و نمای بیرونی:

  • گچ‌‌و‌خاک: این مرحله پیش از گچ‌کاری انجام می‌شود و در واقع پوششی است که اتصالات را می‌پوشاند.
  • نصب چهارچوب درب ها و قاب پنجره: پس از گچ‌ و‌خاک چارچوب درها و قاب پنجره‌ها نصب می‌شود. ناگفته نماند که طبق مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان پنجره‌ها حتما باید دوجداره باشند تا پایان‌کار صادر شود.
  • کفسازی: به اجرای پوشش کف ساختمان گفته می‌شود که می‌تواند از جنس سرامیک، سنگ، کاشی یا چوب باشد.
  • گچ‌کاری: در این مرحله دیوارها و سقف تمام اتاق‌ها به جز قسمت‌هایی که کاشی شده‌اند با گچ پوشانده می‌شود.
  •  اجرای نما: در حین گچ‌کاری یا پس و پیش از آن می‌توان به اجرای نما اقدام کرد. نما می‌تواند از جنس سنگ، فلز، آجر، شیشه و سیمان باشد.

صدور پایان کار

الزام به اخذ گواهی پایان کار جزو امور لاینفک هر پروژه برای انتقال رسمی سند است در واقع بدون اخذ گواهی پایان کار انتقال سند مالکیت ملک در دفتر اسناد رسمی امکان پذیر نیست معمولا گرفتن پایان کار با سازنده می‌باشد؛ بنابراین پروانه ساخت به سندی گفته می‌شود که قبل از ساخت و ساز باید از شهرداری گرفته شود انجام هر گونه ساخت و ساز بدون پروانه غیر قانونی می‌باشد و شهرداری موظف به جلوگیری از ادامه ساخت و ساز می‌باشد.

پس از آن که احداث ساختمان به پایان رسید مالک، باید از همان مرجعی که پروانه احداث بنا را صادر کرده یعنی از شهرداری، درخواست صدور گواهی پایان کار ساختمان نماید. در این زمان ماموران و کارشناسان فنی شهرداری ساختمان را بازدید می‌کنند و بررسی می‌کنند که ساختمان مورد نظر برابر نقشه تصویب شده احداث گردیده است یا خیر و همچنین بررسی‌های لازم را در خصوص اینکه آیا مقررات قانونی و فنی مربوط به ساختمان سازی رعایت شده است یا خیر انجام می‌دهند و پس از بررسی و تایید تمام این موارد گواهی پایان کار ساختمان صادر می‌گردد.